درمان شایعترین اختلالات متابولیک با رژیم غذایی مناسب و دارو

اختلالات متابولیکسندرم متابولیک نوعی از اختلالات متابولیک است. این سندرم زمانی که اکثریت شرایط بیماری را داشته باشد احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد اما اگر تنها یکی از شرایط را داشته باشد نمی توان گفت که فرد سندروم متابولیک دارد.

برای مثال زمانی که فرد تنها فشار خون بالا دارد، مساله ای جدی است اما اگر فرد علاوه بر فشار خون بالا، قند بالا و هم چنین چاقی شکمی داشته باشد می توان تشخیص داد که او مبتلا به سندروم متابولیک است و از این رو احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی در این افراد به دلیل داشتن مجموع این شرایط افزایش می یابد.

سندرم متابولیک بیماری ای جدی است که حدود ۲۳ درصد از بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می دهد و در ادامه خطر بیماری قلبی عروقی،دیابت، سکته مغزی و بیماری های مرتبط با انسداد چربی در دیواره های شریانی را افزایش می دهد. علل اصلی سندرم متابولیک شامل، اضافه وزن و چاقی، عدم فعالیت فیزیکی، عوامل ژنتیکی و افزایش سن می باشند.

سندرم متابولیک مجموع عوامل خطرآفرینی است که احتمال افزایش بیماری های قلبی، سکته مغزی، و دیابت را افزایش می دهد. تغییر در سبک زندگی مانند کاهش دادن وزن، ورزش کردن و تغییر در رژیم غذایی می تواند از سندرم متابولیک جلوگیری و یا آن را از بین ببرد.
این بیماری هم چنین با نام های سندرم x، سندرم مقاوم به انسولین و سندرم دیس متابولیک شناخته می شود. با افزایش سن تعداد افرادی که به این سندرم مبتلا می شوند افزایش می یابد و در بیش از ۴۰ درصد افراد در دهه ی ۶۰ و ۷۰ از عمرشان درگیر می شوند.

چنانچه شرایط سنی شما به گونه ای است که مشکوک به بیماری اختلال متابولیک هستید،توصیه می شود به پزشک متخصص تغذیه مراجعه نمایید تا به موقع از احتمال بروز بیماری های خطرناک تر جلوگیری نمایید.به منظور کسب اطلاعات بیشتر در مورد بیماری سندرم متابولیک یا نوبت معاینه با شماره های ماتماس حاصل فرمایید.

علل سندرم متابولیک چیست؟


علت اصلی سندرم متابولیک یافت نشده است. بسیاری از عوارض مربوط به مقاومت نسبت به انسولین می باشد. مقاومت به انسولین به این معناست که بدن از انسولین برای استفاده کم تر از گلوکز و تری گلیسیرید استفاده نمی کند. مقاومت به انسولین ترکیبی از عوامل ژنتیکی و سبک زندگی می باشد. سبک زندگی شامل رژیم غذایی، فعالیت و شاید وقفه در الگوهای خواب باشد.

علائم سندرم متابولیک چیست؟


معمولا علائم بدنی به سرعت نشان داده نمی شوند. مشکلات پزشکی در طول زمان گسترش می یابند. اگر از ابتلا به سندرم متابولیک مطمئن نیستید، به ارائه دهندگان خدمات بهداشتی مراجعه کنید. این افراد با انجام آزمایشات ضروری مانند فشار خون، میزان چربی، تری گلیسیرید و اچ دی ال و میزان قند خون قادر به تشخیص خواهند بود.

عوامل خطر ابتلا به سندرم متابولیک چیست؟


عوامل خطرناک سندرم به چاقی مربوط است. دو عامل مهم خطرناک شامل:

  • چاقی در نواحی مرکزی بدن، یا افزایش چربی در قسمت میانی و بالایی بدن
  • مقاومت به انسولین، که استفاده از قند را برای بدن دشوار می کند

از دیگر عواملی که خطر ابتلا به سندرم متابولیک را افزایش می دهدعبارتند از:

  • افزایش سن
  • سابقه ی خانوادگی به سندرم متابولیک
  • به اندازه ی کافی ورزش نکردن
  • خانم هایی که در آن ها سندرم پلی کیستیک تخمدان تشخیص داده شده است

عوارض سندرم متابولیک چیست؟


عوارض سندرم متابولیک که معمولا جدی هستند و در طول زمان به صورت مزمن در می آیند، شامل:

  • سخت شدن شریان یا همان انسداد شریان
  • دیابت
  • حمله ی قلبی
  • بیماری کلیوی
  • سکته ی مغزی
  • بیماری کبدی چربی غیر الکلی
  • بیماری شریان پریفرال
  • بیماری قلبی عروقی

اگر دیابت گسترش پیدا کند خطر عوارض دیگری برای سلامتی ممکن است، ایجاد گردد که شامل:

  • آسیب چشم( رتینوپاتی)
  • آسیب عصب( نوروپاتی)
  • بیماری کلیه
  • قطع عضو

چگونه سندرم متابولیک تشخیص داده می شود؟


اگر سه یا بیشتر از سه علائم زیر را داشتید، احتمال تشخیص سندرم متابولیک است:

  • دور کمر در مردان ۴۰ اینچ( برابر ۵۴/۲ سانتی متر) یا بیشتر و ۳۵ اینچ یا بیشتر در زنان( اندازگیری دور تا دور شکم).
  • فشار خون ۸۵/۱۳۰ میلی متر جیوه یا بالاتر و یا مصرف داروهای فشار.
  • میزان تری گلیسیرید زیر ۱۵۰ میلی گرم/ دسی لیتر.
  • میزان قند خون بالاتر از ۱۰۰ میلی گرم/ دسی لیتر یا مصرف داروی کاهش دهنده قند خون.
  • افزایش سطح لیپوپروتئین( اچ دی ال) کم تر از ۴۰ میلی گرم/ دسی لیتر در مردان و زیر ۵۰ میلی گرم/ دسی لیتر در زنان.

روش درمان سندرم متابولیک چیست؟


اگر این بیماری تشخیص داده شود، خطر گسترش عوارض جانبی ناشی از آن را کاهش می دهد. پزشک توصیه می کند که سبک زندگی خود را تغییر دهید که شامل کاهش وزن فعلی بین ۷ تا ۱۰ درصد و حداقل ۳۰ دقیقه در پنج تا هفت روز هفته را ورزش ملایم یا سنگین انجام دهید. هم چنین پیشنهاد می کند سیگار را ترک کنید.

پزشک ممکن است برای کاهش فشار خون، کلسترول و یا قند خون دارو تجویز کند. هم چنین ممکن است برای کاهش خطر سکته مغزی و قلبی آسپیرین با دوز پایین تجویز کند.

چگونه از سندرم متابولیک پیشگیری شود و یا درمان شود؟


عدم فعالیت بدنی و افزایش وزن از عوامل اصلی ابتلا و گسترش سندرم متابولیک است، ورزش کردن و کاهش وزن می توانند به کاهش و پیشگیری عوارض ناشی از این بیماری کمک کنند. پزشک هم چنین ممکن است داروهایی برای مشکلات اساسی این بیماری تجویز کنند. برخی از روش ها برای کاهش خطرات این بیماری عبارتند از:

کاهش وزنکاهش وزن در حدود حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می تواند به توانایی بدن برای تشخیص انسولین کمک کند، هم چنین باعث کاهش قابل توجه ابتلا به سندرم متابولیک که دیگر بیماری های جدی را به همراه دارد می شود. این اتفاق از طریق رژیم غذایی مناسب، ورزش کردن یا حتی با مصرف داروهای کاهش وزن که توسط پزشک تجویز می شوند، انجام می شود.

افزایش فعالیت به تنهایی می تواند سطح انسولین را تنظیم کند. ورزش ایروبیک یا روزانه ۳۰ دقیقه پیاده روی سریع می تواند وزن را کاهش، فشار خون، و سطح کلسترول را تنظیم و خطر پیشرفت دیابت را کاهش می دهد. اکثر ارائه دهندگان خدمات بهداشتی ۱۵۰ دقیقه ورزش ایروبیک را هر هفته پیشنهاد می کنند. ورزش کردن ممکن است بدون کاهش وزن، خطر بیماری قلبی را کاهش دهد.

حفظ رژیم غذایی که کربوهیدرات ها را تا بیش از ۵۰ درصد کل کالری نگه می دارد. خوردن غذاهای حاوی مخلوطی از کربوهیدرات ها، مانند خوردن نان جو بجای نان سفید، برنج قهوه ای به جای سفید، شکر تصفیه نشده بجای شکر تصفیه شده مانند آنچه در شیرینی ها و کلوچه ها و بیسکویت ها استفاده می کنید. مواد غذایی فیبردار مانند حبوبات( مانند لوبیا)، غلات، میوه ها و سبزیجات مصرف کنید. گوشت قرمز و مرغ کم تر مصرف کنید. سی درصد از کالری روزانه شما باید از چربی ها باشد. چربی های سالم مانند روغن کانولا، روغن زیتون، روغن کتان و مغزها مصرف کنید.

اگر سیگار می کشید پزشک راهکاری برای ترک آن و دوباره سمت سیگار و اعتیاد به آن نروید، به شما می دهد. اگر سیگار را ترک می کنید دوباره سمت آن نروید.

غذاهایی که برای مقابله با سندرم متابولیک باید مصرف کنید


چند نمونه از غذاهایی که منجر به بهبود بیماری سندرم متابولیک می شود در زیر آورده شده است:

روغن جوانه گندم

یک قاشق غذاخوری از این روغن که از جوانه های گندم استخراج شده است می تواند بهترین منبع ویتامین ای باشد که مصرف روزانه مقداری از آن توصیه می شود. روغن جوانه گندم بسیار به گرما حساس می باشد و بهتر است که برای پخت و پز استفاده نشود و به عنوان چاشنی سالاد یا شیرینی ها استفاده شود.

دانه های آفتابگردان

تنها مشتی از دانه های آفتابگردان تقریبا ۴۰ درصد میزان توصیه شده ی روزانه ی ویتامین ای را تامین می کند. با توجه به عطر و طعم خنثی آن، دانه های آفتابگردان گزینه ی خوبی برای سس های غیر لبنی می باشند که در آن دانه ها را حداقل دو ساعت قبل از مخلوط کردن با دیگر مواد می خیسانند تا نرم شوند.

بادام

بادام

میزان پروتئین در بادام تقریبا مانند میزان ویتامین ای در دانه های آفتابگردان است. اگر از خوردن بادام خسته می شوید، می توانید  آن ها را به صورت ریز خرد کرده و به جای پودر سوخاری برای پوشاندن و طعم دار کردن مرغ یا ماهی استفاده کنید یا می توانید از کره ی بادام برای پختن سوپ های غلیظ و خامه ای استفاده کنید.

فندق

با مشتی فندق می توانید یک چهارم میزان توصیه شده ی روزانه ی ویتامین ای را بدست آورید. می توانید از تکه های فندق در شکلات های تلخ مربعی شکل استفاده کنید.

اسفناج

اسفناج

پیاله ای از اسفناج بخار پز شده ۲۰ درصد میزان توصیه شده ی روزانه ی ویتامین ای را دارا می باشد.

کلم بروکلی

نزدیک به ۱۵ درصد میزان توصیه شده ی روزانه ی ویتامین ای در یک پیاله کلم بروکلی پخته شده، وجود دارد.

گریپ فروت

گریپ فروت

گریپ فروت نه تنها یک روش خوشمزه برای کمک به کم کردن وزن است، بلکه به نظر می رسد بهترین دوست افرادی که دیابت دارند، باشد. در حالی که مصرف کنندگان گریپ فروت وزن قابل توجهی از دست می دهند، آنها یک مزیت دیگر را تجربه می کنند و آن کاهش قابل توجهی در قند خون و میزان انسولین می باشد. بنابراین، اگر نشانه های سندرم متابولیک دارید، مصرف گریپ فروت را افزایش دهید (مگر اینکه داروهایی که منع مصرف دارند استفاده می کنید).

دارچین

دارچین

تحقیقات در مورد دارچین نشان می دهد که می تواند بطور ایمن و موثر حساسیت به انسولین را افزایش دهد. دارچین حاوی گروهی از فلاونوئیدها به نام پروسیانیدین نوع A است که نشان داده شده اثرات انسولین را دارد. این فلاونوئیدها نه تنها به انتقال گلوکز به سلول های ما کمک می کنند، بلکه باعث سنتز گلیکوژن نیز می شوند.

تحقیقات نشان داده است که یک تا سه گرم پودر دارچین می تواند سطح گلوکز ناشتا را از ۱۸ تا ۲۹ درصد در افراد دیابتی نوع ۲ کاهش دهد. جالب توجه است که دارچین اثرات مثبت خود را بر روی قند خون حداقل  تا ۱۲ ساعت حفظ می کند. در یک مطالعه زمانی که دارچین به افراد داده شد تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش تحمل گلوکز، سطح قند خون آنها ۱۰ تا ۱۳ درصد پایین تر از افرادی که دارو مصرف می کنند، بود.

میزان سطح انسولین مناسب چقدر است؟


در آزمایش متوجه می شویم که سطوح انسولین ناشتا بیش از ۵ میکرومول / میلی لیتر ممکن است با علائم سندرم متابولیک همراه باشد. علاوه بر این، سطوح انسولین ساعت ۱، ۲ و ۳ ممکن است غیرمعمول نباشد، اما هنگامی که شما این عوامل را در کنار سطح قند خون و علائم بیمار ارزیابی می کنید، نشان دهنده حساسیت به قند و انسولین به عنوان عوارض متابولیکی است. در آزمایشی در کنار متخصص غدد درون ریز آموزش هایی داشتیم تا نگرش پزشکی درمانی را در مورد اینکه چگونه می توان مجموعه ای از عوامل در کنار یکدیگر موجب سندرم متابولیک می شوند و هم چنین نحوه سوخت وساز شکر در بدن را تفسیر کنند.

آیا خوردن رژیم غذایی با چربی بالا به سندرم متابولیک و مقاومت به انسولین کمک می کند؟


خیر، چربی به گلوکز و انسولین در طی متابولیک کمک نمی کند بلکه با مصرف کربوهیدرات های مکرر این اتفاق می افتد. از این رو، رژیم غذایی با چربی زیاد نمی تواند کاهش وزن و حفظ از خطرات سلامتی را به دنبال داشته باشد. مصرف بیش از حد چربی ها باعث افزایش حساسیت به انسولین می شود که می تواند منجر به سندرم متابولیک شود. چربی های ترانس که همچنین چربی های هیدروژنه نامیده می شوند در شیرینی ها، برخی از چیپس ها، کوکی ها، مواد نانوایی، کلوچه ها و مارگارین یافت می شوند و باید از مصرف آن ها خودداری شود.

میزان مصرف پروتئین لازم روزانه چقدر است؟


مقدار روزانه پروتئین برای بزرگسالان سالم ۰٫۸ تا ۱٫۵ گرم در کیلوگرم (۱ کیلوگرم = ۲٫۲ پوند) پروتئین است. استفاده از رژیم غذایی پروتئین به ساختار عضلانی کمک می کند و هم چنین داشتن برنامه ورزشی ساختار بدن را متناسب می سازد. برای افراد مبتلا به اختلال کلیوی، ممکن است مصرف پروتئین کمتری لازم باشد.

آیا همه بیماران HIV مثبت به سندرم متابولیک و توزیع چربی مبتلا می شوند؟


همه ی بیماران HIV مثبت، بیماری متابولیک و تغییر ترکیب بدن را تجربه نمی کنند. وقوع این عوارض بستگی به عوامل متعددی دارد. توزیع چربی با سندرم کاهش چربی یا تجمع چربی ( در شکم، گردن و پشت) همراه است. لیپودیستروفی و لیپوتروفی ممکن است با هم رخ دهند. این ویژگی ها همیشه با سندرم متابولیک همراه نیستند. نشان داده شده است که تغذیه و ورزش مناسب به پیشگیری و بهبود توزیع چربی و سندرم متابولیک کمک می کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *