غذاهای مناسب و موثر در درمان اسهال کودکان و بزرگسالان

اسهال شما چه به صورت موقتی و بر اثر آلرژی به غذا یا مسمومیت غذایی باشد و چه بر اثر بیماری مزمنی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر یا بیماری کرون باشد، در هر صورت رژیم غذایی و اسهال به طور متقابل با هم در ارتباط هستند و رژیم غذایی شما بر وضعیت اسهال تأثیر زیادی دارد. حتی در صورتی که شما به یک بیماری مزمن مبتلا باشید که سیستم گوارشی شما را درگیر کرده است، رژیم غذایی شما تأثیر بسیار چشمگیری بر سیستم بدنی شما دارد. زمانی که شما دچار اسهال می‌شوید، می‌توانید با خوردن غذاهای خاصی، سیستم گوارشی بدن خود را به حالت عادی قبلی بازگردانید. غذاهای خاصی نیز هستند که باید از خوردن آن‌ها اجتناب کنید.

در صورتی که مشکل اسهال به خوبی کنترل نشود، می‌تواند موجب کم‌آبی بدن و سوءتغذیه شود. خبر خوب این است که راه‌های مختلفی برای درمان طبیعی و خانگی اسهال وجود دارد کارشناسان تغذیه ما رژیم غذایی مناسبی در اختیار شما قرار می‌دهند تا به کمک آن مشکل اسهال خود را برطرف کنید، به بدن خود آب کافی برسانید و از دست عوارض ناشی از اسهال خلاص شوید. برای دریافت اطلاعات بیشتر و تعیین وقت قبلی می‌توانید با  ما  تماس حاصل فرمایید.

اسهال چیست؟


اسهال یکی از ناراحتی‌های شایع دستگاه گوارش و یکی از عوارض عفونت دستگاه گوارشی است. اسهال موجب درد شکم و دفع مکرر مدفوعی می‌شود که به طور غیرطبیعی آبکی است. زمانی که شما به طور موقتی بیمار هستید، اسهال حاد شما ممکن است یک یا دو هفته طول بکشد. افرادی که به اسهال مزمن مبتلا هستند، برای مدت زمان بیشتر از چندین هفته اسهال دارند. در صورتی گفته می‌شود که شما اسهال دارید که طی یک ۲۴ ساعت بیش از سه بار مدفوع شل و آبکی داشته باشید. سه درصد از افرادی که در کشورهای درحال توسعه زندگی می‌کنند یا به این کشورها سفر می‌کنند، مبتلا به اسهال مزمن می‌شوند. در اغلب موارد می‌توان اسهال حاد را بدون نیاز به دارو یا مداخلات درمانی پیشرفته، برطرف کرد.

درمانهای خانگی برای اسهال


غذاهای مفید

در ادامه انواع غذاهایی که برای کنترل اسهال مفید هستند، معرفی شده‌اند:

  • غذای سبک بخورید: هرچقدر غذای سنگین‌تر و بیشتری بخورید، دستگاه گوارش شما کار بیشتری باید انجام دهد. زمانی که اسهال دارید به احتمال زیاد اشتهای شما کم است بنابراین سعی کنید وعده‌های غذایی کوچک اما زیادی در طول روز داشته باشید.
  • غذاهای ساده که هضم آن‌ها ساده است. تا چند روز اول، رژیم غذایی شامل غذاهای ساده مانند غلات کامل، سیب موز و برنج داشته باشید. هضم این غذاها برای دستگاه گوارش آسان است و به علت داشتن فیبر بالا موجب حجیم شدن مدفوع و بهبود اسهال می‌شوند.
  • روغن کتان: ثابت شده است که خوردن روغن کتان موجب کوتاه شدن دوره‌ی اسهال می‌شود.
  • میوه و سبزیجات: میوه‌ها و سبزیجات به بدن شما آب، فیبر و الکترولیت‌های لازم را می‌رسانند. می‌توانید میوه‌ها و سبزیجات را در مخلوط‌کن با هم مخلوط کنید تا مانند فالوده نرم شوند و هضم آن‌ها آسان‌تر شود. علائم خود را تحت نظر داشته باشید و توجه کنید که بدتر نشوند چرا که برخی از افراد واکنش بدی به قندهای طبیعی نشان می‌دهند و اسهال آن‌ها بدتر می‌شود.
  • عسل و زنجبیل تازه: برای برخی از افراد خوردن مقدار کمی عسل و ریشه‌ی زنجبیل که به چایی اضافه می‌شود، موجب آرام شدن سیستم گوارشی و کاهش التهاب آن می‌شود.

غذاهایی که نباید بخورید

از سوی دیگر باید زمانی که به اسهال حاد مبتلا هستید و یا اسهال مزمن دارید و درحال حاضر برخی علائم شما عود کرده است، از خوردن برخی غذاها اجتناب کنید:

  • لبنیات ساده: مواد فرآوری شده‌ی حاوی لبنیات می‌تواند اسهال را بدتر کند و هضم آن مشکل باشد اما لبنیات تخمیر شده‌ی ساده مانند ماست دارای مقدار زیادی پروبیوتیک (باکتری‌های مفید) است که به عملکرد صحیح دستگاه گوارش کمک می‌کند.
  • هرگونه آلرژن احتمالی: اسهال می‌تواند ناشی از حساسیت غذایی باشد. ممکن است شما به گلوتن، مغزها، ماهی صدفی یا لبنیات حساسیت داشته باشید.
  • روغن‌های فرآوری شده: خوردن چربی زیاد می‌تواند معده شما را ناراحت کند و اسهال را بدتر کند. از جمله غذاهایی که موجب بروز این حالت می‌شوند، محصولات بسته‌بندی شده با روغن گیاهی فرآوری شده، فست فود‌ها، غذاهای پر از پنیر، گوشت‌های فرآوری شده و سرخ‌شده هستند.
  • شکر و شیرین‌کننده‌های مصنوعی: باکتری‌ها عاشق خوردن قند هستند و از سوی دیگر قند نیز موجب کاهش سطح عملکرد سیستم ایمنی بدن و سیستم گوارشی می‌شود.
  • کافئین: کافئین موجب تحریک عضلات سیستم گوارشی می‌شود و حرکات روده‌ای را افزایش می‌دهد.
  • نوشیدنی‌های شیرین و گازدار

خوردن آب و مایعات کافی

زمانی که شما دچار اسهال می‌شوید، از طریق مدفوع خود مقدار زیادی آب و مایعات را از دست می‌دهید و بنابراین بسیار مهم است که آب کافی به بدن خود برسانید. برای آنکه علائم ناشی از کم‌آبی بدن بدتر نشوند، سعی کنید هر ساعت در حدود ۱۶ انس آب یا مایعات بنوشید. چایی‌های گیاهی مانند چایی زنجبیل، نعناع ، پوست جو، شیرین‌بیان و رازیانه و یا چای انار (بدون کافئین) نیز ممکن است معده شما را آرام کنند.

اما در نظر داشته باشید که اگر خوردن آب زیاد موجب بدتر شدن اسهال شما می‌شود،  آب‌میوه‌ی زیاد نخورید و یا مقدار زیادی آب را به طور ناگهانی ننوشید. با توجه کردن به رنگ ادرار خود و همچنین احساس تشنگی که دارید، می‌توانید بفهمید که آیا بدن شما مقدار آب زیادی را ازدست‌داده است یا خیر. اگر زیاد ادرار نمی‌کنید و ادرار شما نیز به رنگ زرد تیره است، لازم است آب و مایعات بیشتری بنوشید. تا حدی آب بنوشید که تشنگی شما به حد طبیعی برسد و رنگ ادرار شما نیز روشن شود.

استراحت کافی

زمانی که از اسهال رنج می‌برید، از انجام ورزش‌های زیاد و پرفشار یا انجام فعالیت فیزیکی شدید خودداری کنید. ممکن است اسهال باعث شود که شما احساس ضعف و ناخوشی کنید و نتوانید به خوبی بخوابید. بهتر است در این زمان به بدن خود فرصتی دهید که بهبود یابد و ریکاوری شود و به این منظور باید هر شب ۸ ساعت یا بیشتر بخوابید، کارهای سخت انجام ندهید و سعی کنید استرس کمتری داشته باشید.

استفاده از قرص‌های مکمل

برخی از مکمل‌ها به‌طورکلی به سلامت دستگاه گوارش کمک می‌کنند و باعث می‌شوند که غذاهایی که می‌خورید با راحتی بیشتری هضم و جذب شوند و ناراحتی معده برطرف شود. توصیه می‌شود که برخی از مکمل‌های زیر را امتحان کنید:

  • پروبیوتیک (۵۰ میلیارد واحد در روز): پروبیوتیک‌ها با رساندن باکتری‌های مفید به دستگاه گوارش، به مبارزه با عفونت‌های گوارشی کمک می‌کنند. این مکمل‌ها هم به صورت قرص و هم به صورت غذای تخمیر شده در دسترس هستند.
  • آنزیم‌های گوارشی (۲عدد قبل از هر وعده): این آنزیم‌ها به جذب بیشتر ویتامین‌ها و مواد معدنی کمک می‌کنند.
  • پودر گلوتامین (۵گرم، دوبار در روز): گلوتامین نوعی اسید آمینه است که به بازسازی دستگاه گوارش کمک می‌کند و خصوصاً برای افراد مبتلا به اسهال مزمن مفید است. گلوتامین به صورت پودر مکمل موجود است و همچنین در آبگوشت استخوان نیز هست.
  • شربت آلوئه ورا (نصف فنجان در حدود سه بار در روز): آلوئه ورا موجب ترمیم و بازسازی جداره داخلی دستگاه گوارش می‌شود.
  • فیبر از دانه‌های کتان تازه جوانه زده (۲ تا سه قاشق در روز) فیبر موجود در دانه‌های کتان به کم شدن تعداد دفعات بروز اسهال و سفت شدن مدفوع کمک می‌کند.

استفاده از روغنهای ضروری

استفاده از روغن اسانس نعناع می‌تواند تأثیر زیادی در کاهش التهاب سیستم گوارشی داشته باشد و در نتیجه از میزان آبکی بودن مدفوع کم شود. مطالعات انجام شده در این زمینه نشان داده‌اند که روغن اسانس نعناع دارای عناصر فعالی مانند منول یا مونوتروپیناست که می‌توانند کانال‌های کلسیمی را در عضلات سیستم گوارشی مسدود کنند و در نتیجه خواص ضداسپاسم دارند. این موضوع موجب متوقف شدن دل‌پیچه، دستشویی رفتن‌های مکرر و درد شکم می‌شود.

متوقف کردن اسهال در کودکان و نوزادان


کودکان به خصوص بیشتر مستعد ابتلا به کم‌آبی ناشی از اسهال هستند و به‌طورکلی نیز بیشتر از بزرگسالان مستعد ابتلا به اسهال ناشی از آلرژی یا بیماری‌اند چرا که سیستم ایمنی بدن آن‌ها هنوز کامل رشد نکرده و قوی نیست. تخمین زده می‌شود که یک کودک از هر سه کودک به پروتئین موجود در لبنیات حساسیت دارند. این پروتئین در اغلب شیر خشک‌ها نیز وجود دارد. علائم ابتلا به آلرژی پروتئین شیر عبارت‌اند از استفراغ و ضایعات پوستی و اسهال. دادن داروهای ضد اسهال مخصوص بزرگسالان به کودکان و نوزادان کار ایمنی نیست. به جای آن توصیه می‌شود اقدامات زیر را انجام دهید:

  • به کودک خود بیش از حالت عادی مایعات بدهید. انواع نوشیدنی و مایعات را به او بدهید. سعی کنید بیش از حالت عادی به او شیر بدهید یا شیشه شیر او را با آب پر کنید و به او بدهید. به خاطر داشته باشید که نوشیدنی‌های دارای شکر مانند آبمیوه می‌توانند اسهال را بدتر کنند پس از دادن این نوشیدنی‌ها خودداری کنید.
  • اغلب متخصصین اطفال پیشنهاد می‌کنند که به کودک مبتلا به اسهال، مایع حاوی الکترولیت بدهید تا خصوصاً نمک ازدست‌رفته بدن تأمین شود.
  • به کودک خود غذاهای حاوی پروبیوتیک بدهید. غذاهای حاوی مخمر و یا تخمیر شده مانند کفیر، ماست، سبزیجات تخمیر شده و یا حتی دادن مکمل‌های پروبیوتیک (مخمر) مفید است. این مواد یا مکمل‌ها موجب رساندن باکتری‌های مفید و ضروری به دستگاه گوارش می‌شوند و برای رفع بسیاری از ناراحتی‌های سیستم گوارشی مفید هستند.
  • اگر کودک رو به بهبودی بگذارد، اسهال او باید ظرف یک تا سه روز برطرف شود. اگر اسهال کودک شما رو به بهبودی نیست لازم است به پزشک مراجعه کنید تا کودک شما تحت معاینه قرار بگیرد و مشخص شود که به بیماری خاصی و یا عفونت گوارشی یا عفونت قارچی مبتلا نیست.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *